AI-woordenlijst
De woorden die je op deze site en in de opleidingen tegenkomt, van AI-agent tot workflow. Elk begrip krijgt een voorbeeld uit de drukkerij.
58 begrippen
De AI Act is de Europese wet die regels oplegt aan wie AI maakt of inzet. Hoe groter het risico van een toepassing, hoe strenger de regels. Wie AI op het werk gebruikt moet er ook voor zorgen dat de medewerkers er genoeg van kennen.
In de drukkerij: laat je een chatbot vragen van klanten beantwoorden, dan moet de klant weten dat hij met AI praat.
Een AI-agent is software die zelf beslist welke stappen nodig zijn om een opdracht af te werken. Hij heeft daarvoor koppelingen met andere systemen zoals je mail of je MIS. Een assistent wacht op jouw vraag. Een agent gaat zelf aan de slag.
In de drukkerij: een agent leest elke ochtend de nieuwe offertevragen en zet een voorstel klaar. Jij keurt het goed voor het vertrekt.
Lees meer: Wat is een agent nu echt?
BuilderEen AI-assistent is een chatbot met een vaste rol en wat eigen kennis. Hij antwoordt als jij iets vraagt en doet niets uit zichzelf. Een Custom GPT is een bekend voorbeeld.
In de drukkerij: een assistent kent de papiersoorten en de levertermijnen van je bedrijf en helpt bij het opstellen van een offerte.
Lees meer: Custom GPTs met ChatGPT
UserEen AI-beleid zegt op papier welke AI-tools je gebruikt en welke data er nooit in mag. Het is een onderdeel van governance. Voor een kmo volstaat vaak een bladzijde die iedereen kent.
In de drukkerij: klantbestanden en personeelsgegevens gaan nooit naar een publieke chatbot. Voor offertes gebruik je alleen het bedrijfsaccount.
Lees meer: Een AI-beleid van een bladzijde
UserAI-governance is de manier waarop je bedrijf AI stuurt. Wie beslist wat AI mag doen en wie is eigenaar van een toepassing? Hoe meet je of ze iets opbrengt?
In de drukkerij: de zaakvoerder legt vast dat een AI-assistent offertes mag voorbereiden. Een prijs gaat pas naar de klant na controle door de calculator.
Lees meer: AI-governance
UserBij een alleen-lezen koppeling mag de AI gegevens bekijken maar niets veranderen. Zo kan er niets misgaan in je productiesystemen terwijl je toch antwoorden krijgt.
In de drukkerij: in de proef bij Drukkerij Moderna keek de AI mee in het ERP en in de machinedata. Schrijven kon ze nergens.
Lees meer: Praten met je productiedata
Anonimiseren is namen en andere herkenbare gegevens uit je data halen voor je ze deelt. Wat overblijft zegt nog iets over het werk maar niets meer over de persoon of de klant.
In de drukkerij: een lokaal model vervangt de klantnamen in een orderlijst door codes. Pas daarna gaat de lijst naar een model in de cloud.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
API staat voor Application Programming Interface. Het is een afgesproken manier waarop twee programma’s gegevens bij elkaar opvragen zonder dat iemand iets moet overtikken.
In de drukkerij: via de API van je MIS haalt een dashboard om de vijf minuten de orders van vandaag op.
Lees meer: Wat is een API?
BuilderEen API-sleutel is een geheime code waarmee een programma zich aanmeldt bij een API. Behandel ze als een wachtwoord: zet ze nooit in een mail of in een gedeeld document.
In de drukkerij: je geeft je dashboard een eigen sleutel met alleen leesrechten op het MIS. Bij misbruik trek je die ene sleutel in.
Lees meer: Wat is een API?
BuilderEen atomic agent is een AI-agent die een ding doet. Omdat zijn taak klein is kan je hem goed testen en weet je precies welke rechten hij nodig heeft.
In de drukkerij: een agent die alleen bestelmails leest en de ordervelden invult. Hij plant niets en verstuurt niets.
Lees meer: Begin klein
BuilderEen atomic task is een kleine taak met een duidelijk begin en einde. Je maakt ze eerst werkend en begrijpt ze voor je uitbreidt.
In de drukkerij: een snelle prijscheck voor een standaardflyer in plaats van meteen de hele calculatie te automatiseren.
Lees meer: Begin klein
UserEen chatbot is een programma waarmee je praat in gewone taal. De nieuwe generatie draait op een taalmodel en kan daardoor ook vragen aan die niemand vooraf voorzien had.
In de drukkerij: een chatbot aan de machine kent de handleiding en vertelt de operator wat een foutmelding betekent.
Lees meer: Je eigen drukkerij-assistent
Chunking is een document in stukken verdelen zodat AI er later gericht in kan zoeken. Je kan in gelijke stukken knippen of de tussentitels van het document volgen. Die tweede manier houdt samen wat bij elkaar hoort.
In de drukkerij: de handleiding van je snijmachine wordt per hoofdstuk opgeknipt. Een vraag over het wisselen van het mes haalt alleen dat hoofdstuk op.
Lees meer: Lokale RAG: je eigen documenten bevragen
BuilderClaude Code is een tool van Anthropic waarmee je software bouwt door opdrachten in gewone taal te geven. De AI schrijft de code en voert ze ook uit op je computer.
In de drukkerij: bij Drukkerij Moderna bouwde het eigen team er kleine toepassingen mee die meelezen in het ERP en in de machinedata.
Lees meer: Vibe coding
BuilderCloud-AI draait in het datacenter van een leverancier en niet op je eigen toestellen. Je vraag en je gegevens reizen dus naar buiten. Daar staan wel de slimste modellen.
In de drukkerij: je laat een model in de cloud een analyse maken van de cijfers van vorig jaar, nadat je de klantnamen verwijderd hebt.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
Een cobot is een robot die gemaakt is om naast mensen te werken, zonder kooi eromheen. Binnen het project onderzoekt Sirris hoe je een cobot aanstuurt met gewone taal in plaats van met code.
In de drukkerij: een cobot stapelt dozen op een pallet terwijl de operator ernaast doorwerkt.
Computer vision is AI die camerabeelden bekijkt en er iets in herkent. Ze ziet afwijkingen die een mens bij hoge snelheid mist.
In de drukkerij: een camera boven de baan merkt een veeg of een registerfout op terwijl de pers draait.
Het context window is de hoeveelheid tekst die een taalmodel in een keer kan overzien. Je bijlagen en het gesprek tot dan toe tellen ook mee. Wat er niet in past, daar houdt het model geen rekening mee.
In de drukkerij: een machinehandleiding van achthonderd bladzijden past er soms niet in. Dan helpt RAG.
Lees meer: Lokale RAG: je eigen documenten bevragen
UserEen Custom GPT is een eigen versie van ChatGPT met vaste instructies en eigen documenten. Je stelt hem een keer in en gebruikt hem daarna telkens opnieuw. Google Gemini noemt hetzelfde idee een Gem.
In de drukkerij: een OfferBot kent je prijsafspraken en schrijft een eerste versie van een offerte.
Lees meer: Custom GPTs met ChatGPT
UserEen dashboard is een scherm dat de belangrijkste cijfers in een oogopslag toont. Het haalt die cijfers zelf op zodat niemand ze moet overtikken.
In de drukkerij: een scherm in de drukzaal toont de oplage per order en de stilstanden van vandaag.
Lees meer: Kwaliteitsdashboard voor je drukkerij
BuilderEen digitale werkinstructie toont stap voor stap op een scherm hoe je een taak uitvoert, vaak met foto’s of korte video’s. Zo blijft vakkennis bewaard als een ervaren collega vertrekt.
In de drukkerij: een tablet aan de vouwmachine toont hoe je een formaat omstelt.
Docling is een open-sourcetool van IBM die documenten omzet naar een formaat waar AI mee verder kan. Het leest onder meer pdf’s en Office-bestanden en het herkent de tussentitels.
In de drukkerij: je zet de handleidingen van je machines om met Docling voor je ze in een RAG-systeem laadt.
Lees meer: Lokale RAG: je eigen documenten bevragen
BuilderEdge AI is AI die op een toestel vlak bij de machine draait en niet in de cloud. Het antwoord komt daardoor meteen en het werkt ook als het internet wegvalt.
In de drukkerij: een camera met ingebouwde AI keurt drukwerk aan de pers zonder dat de beelden het gebouw verlaten.
Een embedding zet een stuk tekst om in een reeks getallen die de betekenis bewaart. Teksten die over hetzelfde gaan krijgen getallen die dicht bij elkaar liggen. Zo vindt AI ook een passage die andere woorden gebruikt dan je vraag.
In de drukkerij: je zoekt op “papier scheurt” en vindt ook de meldingen waarin een operator “baanbreuk” typte.
Lees meer: Lokale RAG: je eigen documenten bevragen
BuilderERP staat voor Enterprise Resource Planning. Het is de bedrijfssoftware waarin orders, voorraad, planning en facturen samenkomen. In de grafische sector heet die software vaak een MIS.
In de drukkerij: het ERP weet hoeveel vellen er gecalculeerd waren voor een order. De pers weet hoeveel er echt gedrukt zijn.
Lees meer: Praten met je productiedata
Een evaluatiepoort is een test die een AI-toepassing moet doorstaan voor ze verder mag. Een goede evaluatie heeft er drie, van een test op de logica tot een vergelijking van kosten en reactietijd.
In de drukkerij: de assistent krijgt tien gekende bestelmails. Pas als hij ze allemaal juist invult mag hij echte mails lezen.
Lees meer: Van proefproject naar schaal
BuilderFine-tuning is een bestaand model verder trainen met eigen voorbeelden zodat het een taak of een stijl beter beheerst. Het vraagt veel goede voorbeelden en rekenkracht. Voor de meeste bedrijven volstaat een goede prompt of RAG.
In de drukkerij: je hoeft geen model te trainen om vragen over je handleidingen te beantwoorden. Dat lukt met RAG.
Generatieve AI maakt zelf iets nieuws op basis van je opdracht, zoals een tekst of een beeld. ChatGPT en Claude zijn bekende voorbeelden.
In de drukkerij: je laat een eerste versie van een klantenmail schrijven en werkt die zelf af.
UserEen GPU is een grafische kaart. Ze rekent veel sneller aan AI-modellen dan een gewone processor. Ze is wel duur en ze heeft een beperkt geheugen.
In de drukkerij: een AI-server met een stevige GPU antwoordt even vlot als een dienst in de cloud, zolang het model in het geheugen past.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderEen hallucinatie is een antwoord dat overtuigend klinkt maar niet klopt. Een taalmodel voorspelt woorden en weet niet altijd of iets waar is. Vraag daarom naar de bron en controleer de cijfers.
In de drukkerij: een model verzint een papiergewicht dat niet in je voorraadlijst staat. Wie de bron erbij vraagt ziet dat meteen.
UserEen hotfolder is een map die door software in de gaten wordt gehouden. Zet je er een bestand in, dan start er automatisch een bewerking.
In de drukkerij: een pdf die in de hotfolder van de prepress belandt wordt gecontroleerd en doorgestuurd naar de impositie.
Human-in-the-loop betekent dat een mens elk voorstel van de AI bekijkt voor er iets mee gebeurt. De AI bereidt voor en de mens beslist.
In de drukkerij: de AI stelt een instelling voor op basis van vergelijkbare orders. De operator beoordeelt het voorstel en past het toe of niet.
Lees meer: De mens in de lus
Bij hybride werken combineer je lokale AI met AI in de cloud. Gevoelige data blijft binnen. Alleen wat weg mag gaat naar het slimmere model buiten.
In de drukkerij: een lokaal model anonimiseert je orderdata. Een model in de cloud maakt daarna de analyse.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderInschiet is het extra papier dat je voorziet om de pers in te stellen. Makulatuur is het drukwerk dat je niet kan verkopen. Samen bepalen ze hoeveel papier een order echt kost.
In de drukkerij: een ploegleider vraagt hoeveel procent effectieve waste er was tegenover de gecalculeerde waste. De AI rekent dat uit op de productiegegevens.
Lees meer: Praten met je productiedata
JDF staat voor Job Definition Format. Het is de digitale orderbon van de grafische sector, beheerd door de organisatie CIP4. XJDF is de eenvoudigere opvolger.
In de drukkerij: het MIS stuurt de oplage en de papiersoort van een order als JDF naar de pers. Niemand tikt ze nog over.
Lees meer: Wat is een API?
JSON is een eenvoudig tekstformaat om gegevens te bewaren en door te geven. Elk gegeven krijgt een naam en een waarde. Mensen kunnen het lezen en software ook.
In de drukkerij: een order in JSON bevat regels zoals “oplage: 5000” en “papier: 135 gram”.
Lees meer: JSON-data opslaan en uitwisselen
BuilderLLM staat voor Large Language Model of groot taalmodel. Het is getraind op enorm veel tekst en voorspelt telkens het volgende stukje van een antwoord. ChatGPT en Claude draaien elk op zo’n model.
In de drukkerij: een taalmodel leest honderdduizend operatormeldingen en groepeert ze per probleem.
Lees meer: POC 1 bij Drukkerij Moderna
UserLM Studio is een gebruiksvriendelijke app waarmee je AI-modellen downloadt en op je eigen computer draait. Het is een goede manier om lokale AI uit te proberen.
In de drukkerij: je installeert LM Studio op je laptop en test een klein model van een paar gigabyte met je eigen vragen.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
Lokale AI draait op hardware in je eigen bedrijf. Je data gaat dus niet naar buiten. Wat op betaalbare hardware draait haalt ongeveer het niveau van de topmodellen van een jaar geleden.
In de drukkerij: een AI-server in het eigen gebouw beantwoordt vragen over orders zonder dat klantgegevens het bedrijf verlaten.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderBij machine learning leert software patronen uit voorbeelden in plaats van uit vaste regels. Hoe meer goede voorbeelden, hoe beter de voorspelling.
In de drukkerij: een model leert uit sensordata hoe een lager trilt dat bijna versleten is.
Machinedata is wat een machine zelf bijhoudt: snelheden, tellers, stilstanden en foutcodes. Moderne persen loggen dat tot op de minuut.
In de drukkerij: de rotatiepersen bij Drukkerij Moderna registreren elke stilstand en elke papierbreuk.
Lees meer: Productiedashboard
MCP staat voor Model Context Protocol. Het is een open standaard die een AI-assistent verbindt met je programma’s en je gegevens. Een MCP-server is het stukje software dat een bron openzet, bijvoorbeeld je agenda of je MIS.
In de drukkerij: via een MCP-server op je MIS vraagt je assistent zelf de orders van deze week op.
Lees meer: MCP-gids
UserDe meldlus is de weg van een melding op de vloer naar een antwoord terug. Wie iets meldt en nooit iets hoort, stopt met melden.
In de drukkerij: bij Drukkerij Moderna viel de registratie in 2025 stil. Een wekelijkse triage met een antwoord aan de operator moet de lus weer sluiten.
Lees meer: De stem van de operator
MIS staat voor Management Information System. In een drukkerij is het de software voor calculatie, orders, planning en facturatie. Bijna elke AI-toepassing heeft er gegevens uit nodig.
In de drukkerij: een agent die offertes voorbereidt haalt de papierprijzen en de machinetarieven uit het MIS.
Lees meer: Wat is een API?
n8n is een tool waarmee je workflows bouwt door blokken met elkaar te verbinden. Elk blok doet een stap, zoals een mail lezen of een bericht sturen. Je kan het op een eigen server draaien.
In de drukkerij: staat een pers langer dan tien minuten stil, dan stuurt een workflow in n8n een bericht naar de ploegleider.
Lees meer: Productiedashboard
BuilderOEE staat voor Overall Equipment Effectiveness. Het cijfer toont hoeveel van de geplande tijd een machine echt goed werk levert. Het zakt door stilstand en door trager draaien. Afgekeurd werk telt ook mee.
In de drukkerij: een pers met een OEE van zestig procent levert in tien geplande uren maar zes uur goed werk.
Lees meer: Productiedashboard
Omsteltijd is de tijd tussen het laatste goede vel van een order en het eerste goede vel van de volgende. Bij kleine oplages weegt ze zwaar door in de kostprijs.
In de drukkerij: een van de voorgestelde vervolgproeven laat AI instellingen voorstellen op basis van vergelijkbare orders uit het verleden.
Lees meer: Verslag begeleidingsgroep 2
Bij een open-weight model zijn de parameters vrij te downloaden. Je kan het dus zelf draaien op eigen hardware. Op het platform Hugging Face staan er meer dan drie miljoen, ook uit Europa.
In de drukkerij: je downloadt een model van het Franse Mistral en draait het op je eigen AI-server.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderEen operatormelding is een korte notitie die een operator aan de machine intypt over wat er misliep. De machine logt een foutcode. De operator beschrijft wat hij ziet en ruikt.
In de drukkerij: bij Drukkerij Moderna typten drukkers sinds 2001 meer dan honderdduizend meldingen. De machinedata spraken ze nergens tegen.
Lees meer: De stem van de operator
UserParameters zijn de getallen waaruit een AI-model bestaat. Hoe meer parameters, hoe meer het model kan en hoe meer geheugen het vraagt. Een model van negen miljard parameters neemt ongeveer tien gigabyte in.
In de drukkerij: een laptop met zestien gigabyte geheugen draait een klein model. Voor een groter model heb je een AI-server nodig.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderDe pilotfase is de periode waarin een AI-toepassing op kleine schaal getest wordt. Veel projecten blijven daarin hangen. Een stappenplan met vaste evaluatie helpt om door te groeien naar gewoon gebruik.
In de drukkerij: de assistent verwerkt een maand lang alleen de bestelmails van twee vaste klanten.
Lees meer: Van proefproject naar schaal
UserPredictive maintenance of voorspellend onderhoud gebruikt data van sensoren om slijtage te zien aankomen. Je plant het onderhoud voor er iets stukgaat in plaats van erna.
In de drukkerij: de trillingen in een lager van de pers nemen toe. Het systeem waarschuwt de technische dienst voor de pers stilvalt.
Een prompt is de vraag of opdracht die je aan AI geeft. Hoe duidelijker je zegt wat je wil en voor wie het is, hoe beter het antwoord.
In de drukkerij: “Schrijf een antwoord op deze klacht over kleurverschil. Blijf zakelijk en stel een herdruk voor.”
Lees meer: Vibe coding
UserEen proof-of-concept of POC is een kleine proef die toont of een idee in de praktijk werkt. Je test eerst met echte data voor je investeert.
In de drukkerij: de eerste POC van PRINTELLIGENCE onderzocht wat AI haalt uit twintig jaar operatormeldingen van Drukkerij Moderna.
Lees meer: POC 1 bij Drukkerij Moderna
Een query is een vraag aan een databank, geschreven in een vaste taal zoals SQL. AI kan een gewone vraag zelf vertalen naar een query.
In de drukkerij: je vraagt hoeveel papierbreuken er deze week waren. De AI schrijft de query en toont het antwoord met de bron erbij.
Lees meer: Praten met je productiedata
BuilderRAG staat voor Retrieval Augmented Generation. Het systeem zoekt eerst de passende stukken in je documenten en schrijft daarna pas een antwoord. Zo steunt het antwoord op jouw bronnen en niet op het geheugen van het model.
In de drukkerij: een operator vraagt hoe hij de wasinstallatie reinigt. Het antwoord komt uit de handleiding van de eigen pers.
Lees meer: Lokale RAG: je eigen documenten bevragen
BuilderRAM is het werkgeheugen van een computer. Bij lokale AI bepaalt de hoeveelheid RAM hoe groot het model mag zijn. De snelheid van dat geheugen bepaalt hoe vlot het antwoordt.
In de drukkerij: een model van dertig gigabyte past niet op een laptop met zestien gigabyte RAM.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
BuilderSpraak naar tekst zet gesproken woorden om in geschreven tekst. Er bestaan open modellen voor die je lokaal kan draaien.
In de drukkerij: een ervaren drukker vertelt hoe hij een probleem oplost. De opname wordt tekst die collega’s later kunnen doorzoeken.
Een stilstandcode is de reden die een machine of een operator aan een stilstand koppelt. Zonder code weet je hoelang een machine stilstond maar niet waarom.
In de drukkerij: bij Drukkerij Moderna vraagt het scherm wat er scheelt als de pers vijf minuten stilstaat zonder melding.
Lees meer: De stem van de operator
De systeemprompt is de vaste instructie die een assistent vooraf meekrijgt. Ze bepaalt zijn rol en wat hij wel of niet mag doen.
In de drukkerij: “Je bent de offertehulp van onze drukkerij. Antwoord kort en noem nooit een prijs zonder bron.”
Lees meer: Custom GPTs met ChatGPT
UserEen token is een stukje van een woord. Taalmodellen lezen en schrijven in tokens. Wie een model via een API gebruikt betaalt per token. De snelheid van een model druk je uit in tokens per seconde.
In de drukkerij: de bekende diensten in de cloud schrijven veertig tot tachtig tokens per seconde. Een gewone laptop haalt met een lokaal model vaak maar een tiental.
Lees meer: Lokale AI: een AI-server in je eigen bedrijf
UserBij vibe coding beschrijf je in gewone taal wat je wil en schrijft AI de code. Je test het resultaat en stuurt bij tot het klopt. Zo ga je in uren van een idee naar een werkend voorbeeld.
In de drukkerij: een calculator bouwt zelf een tooltje dat binnenkomende mails sorteert per klant.
Lees meer: Vibe coding
BuilderEen webhook is een bericht dat een systeem automatisch naar een ander systeem stuurt zodra er iets gebeurt. Het andere systeem hoeft dus niet telkens zelf te gaan kijken.
In de drukkerij: zodra een order in het MIS op “gedrukt” springt, krijgt de afwerking een seintje.
Lees meer: Wat is een API?
BuilderEen workflow is een vast pad van stappen dat telkens op dezelfde manier verloopt. Dat is betrouwbaar maar het blijft automatisering: de software beslist niets zelf.
In de drukkerij: elke nieuwe bestelling in de webshop maakt automatisch een order aan en stuurt een bevestiging naar de klant.
Lees meer: Wat is een agent nu echt?
BuilderGeen begrip gevonden.
Probeer een korter woord of een andere schrijfwijze. Je kan ook de hele site doorzoeken: daar zitten de gidsen en de verslagen bij.
Gidsen, presentaties, verslagen en nieuws. Zoek op een woord of filter op je niveau.
Naar de infotheekIn de opleidingen komen deze begrippen aan bod met voorbeelden uit je eigen bedrijf. Een vraag over jouw situatie stel je in een adviesgesprek.