Wat is een Custom GPT?
Een Custom GPT is een versie van ChatGPT die je zelf configureert met eigen instructies, kennis en gedrag, specifiek voor jouw taken.
Stel je voor: je opent ChatGPT en in plaats van elke keer opnieuw uit te leggen wat je bedrijf doet, welke producten je aanbiedt en hoe je prijzen berekent, heb je een assistent die dat allemaal al weet. Dat is precies wat een Custom GPT doet.
Je geeft de AI een naam, een duidelijke rol en instructies over hoe die moet reageren. Vervolgens upload je kennisbestanden zoals prijslijsten, productspecificaties of veelgestelde vragen. Vanaf dan beantwoordt jouw Custom GPT elke vraag op basis van die specifieke kennis.
In het kort: Een Custom GPT = ChatGPT + jouw bedrijfskennis + jouw instructies. Het resultaat is een AI-assistent die precies weet wat jij nodig hebt, zonder dat je elke keer context moet meegeven.
Wat is een Gem in Google Gemini?
Google biedt hetzelfde concept aan onder de naam "Gems". Een Gem is een gepersonaliseerde versie van Gemini met eigen instructies en toegang tot documenten in Google Drive. De werking is vergelijkbaar: je configureert de assistent, geeft instructies mee en koppelt relevante documenten.
In deze gids behandelen we beide platformen, zodat je kunt kiezen wat het beste bij jou past. Of je nu een ChatGPT Plus-abonnement hebt of liever met het gratis Google Gemini werkt.
Waarom een Custom GPT voor je drukkerij?
Een drukkerij verwerkt dagelijks tientallen vragen over prijzen, levertijden, papiersoorten en bestandsspecificaties. Een Custom GPT beantwoordt die vragen instant en consistent.
Tijdsbesparing
Hoeveel tijd besteed je per week aan het beantwoorden van dezelfde vragen? "Wat kost 500 visitekaartjes op 350g?" of "Welk bestandsformaat moet ik aanleveren?" Een Custom GPT geeft direct antwoord op basis van jouw prijslijst en specificaties.
Consistentie
Elke medewerker geeft soms net een ander antwoord. Met een Custom GPT krijgt iedereen dezelfde, correcte informatie. De assistent werkt altijd volgens jouw richtlijnen en gebruikt altijd de meest recente gegevens.
Kennis centraliseren
Veel bedrijfskennis zit in de hoofden van ervaren medewerkers. Door die kennis in een Custom GPT te laden (prijslijsten, FAQ-documenten, productierichtlijnen) maak je die toegankelijk voor het hele team.
Praktisch voorbeeld: Een klant belt met de vraag: "Wat kost een brochure A5, 24 pagina's, 135g silk, oplage 1000?" In plaats van in Excel-tabellen te zoeken, typt je medewerker de vraag in de Custom GPT en krijgt binnen seconden een nauwkeurig antwoord.
Een Custom GPT maken in ChatGPT
In vijf stappen maak je jouw eerste Custom GPT. Je hebt een ChatGPT Plus-, Team- of Enterprise-abonnement nodig.
Log in op chat.openai.com. Klik in de zijbalk op "Explore GPTs" en vervolgens op de knop "+ Create" rechtsboven. Je komt nu in de GPT Builder.
Ga naar het tabblad "Configure". Geef je GPT een duidelijke naam, bijvoorbeeld "PrintPro Assistent". Schrijf een korte beschrijving: "Beantwoordt vragen over onze drukwerkproducten, prijzen en levertijden."
In het veld "Instructions" beschrijf je het gedrag. Bijvoorbeeld: "Je bent een vriendelijke assistent voor drukkerij PrintPro. Beantwoord vragen altijd in het Nederlands. Gebruik de meegeleverde prijslijst voor offertes. Als je iets niet weet, verwijs naar info@printpro.be."
Klik op "Upload files" onder Knowledge. Voeg je prijslijsten (PDF of Excel), productspecificaties, FAQ-documenten en andere relevante bestanden toe. De GPT gebruikt deze als kennisbron.
Test je GPT via het voorbeeldvenster rechts. Stel een aantal typische vragen en controleer de antwoorden. Tevreden? Klik op "Save" en kies of je de GPT privaat houdt, deelt met je team of publiek maakt.
Een Gem maken in Google Gemini
Google Gemini biedt met Gems een gratis alternatief. Je kunt documenten uit Google Drive koppelen en hoeft geen abonnement te hebben.
Ga naar gemini.google.com en log in met je Google-account. Klik links in het menu op "Gem Manager" en vervolgens op "New Gem".
Kies een naam zoals "DrukBot" en schrijf gedetailleerde instructies. Beschrijf de rol, de toon (formeel of informeel), de taal (Nederlands) en welke soort vragen de Gem moet beantwoorden.
Voeg relevante bestanden toe vanuit je Google Drive. Denk aan spreadsheets met prijsinformatie, PDF-catalogi of gedeelde documenten met productierichtlijnen. Gemini indexeert deze automatisch.
Stel vragen die je klanten of collega's typisch zouden stellen. Controleer of de antwoorden kloppen met je brongegevens. Pas de instructies aan als de Gem te vaag of te uitgebreid antwoordt.
Sla je Gem op en deel de link met collega's. Iedereen met een Google-account kan de Gem gebruiken. Handig voor teams die al in het Google-ecosysteem werken.
Tip: Zet je prijslijsten en specificaties in Google Sheets. Zo kun je ze eenvoudig bijwerken en pikt de Gem automatisch de laatste versie op.
Praktijkvoorbeeld: OfferBot
Een Custom GPT die als interne offerte-assistent werkt voor een drukkerij. Medewerkers typen een vraag en krijgen direct een prijsindicatie.
Het concept
OfferBot is een Custom GPT die gevoed is met de volledige prijslijst, papierspecificaties en FAQ van een drukkerij. Een medewerker typt bijvoorbeeld: "Wat kost 2000 flyers A5, dubbelzijdig, 170g glans?" en OfferBot berekent de prijs op basis van de aangeleverde gegevens.
Welke bestanden upload je?
Excel of PDF met prijzen per product, formaat, papiersoort en oplage. Dit is de kern van de kennisbasis.
Overzicht van beschikbare papiersoorten, gewichten en afwerkingen. Helpt bij het adviseren van klanten.
Veelgestelde vragen over levertijden, aanlevering, bestandsformaten en betaling.
Technische vereisten voor aangeleverde bestanden: kleurprofiel, resolutie, bleed, bestandstype.
Voorbeeld instructies voor OfferBot
"Je bent OfferBot, de interne offerte-assistent van DrukWerk BV. Beantwoord vragen altijd in het Nederlands. Gebruik de prijslijst uit het bijgevoegde Excel-bestand. Geef bij elke offerte de prijs exclusief btw. Vermeld altijd de levertijd. Als een product niet in de prijslijst staat, zeg dan: 'Dit product staat niet in mijn huidige prijslijst. Neem contact op met sales@drukwerk.be voor een offerte op maat.'"
OfferBot in de praktijk
Zo ziet een typisch gesprek met OfferBot eruit.
"Ik heb een klant die 500 visitekaartjes wil op 400g mat, dubbelzijdig full color. Wat kost dat en wanneer kunnen die geleverd worden?"
"500 visitekaartjes 85x55mm, 400g mat, dubbelzijdig full color: 45,00 euro excl. btw. Standaard levertijd: 5 werkdagen. Spoedlevering (2 werkdagen): +15,00 euro. Aanleveren als PDF met 3mm bleed, CMYK kleurprofiel."
Meer toepassingen dan offertes alleen
Een GPT die nieuwe klanten begeleidt bij het aanleveren van bestanden en het kiezen van het juiste product.
Een GPT gevoed met handleidingen en procedures. Nieuwe medewerkers vinden snel antwoorden.
Een GPT die klanten helpt kiezen tussen papiersoorten, afwerkingen en formaten op basis van hun behoeften.
Een GPT met je huisstijl en tone of voice die blogposts, social media en nieuwsbrieven schrijft in jouw stijl.
Let op: Een Custom GPT is geen vervanger voor menselijk contact. Het is een hulpmiddel dat routinevragen afhandelt, zodat je team meer tijd heeft voor complex advies en persoonlijke service.
Tips en valkuilen
Met deze do's en don'ts haal je het meeste uit je Custom GPT of Gem.
Do's
Prijzen veranderen, producten worden toegevoegd. Zorg dat je GPT altijd werkt met de meest recente informatie. Plan een maandelijks moment om je bestanden te updaten.
Vermeld in je instructies: "Antwoord altijd in het Nederlands." Zonder deze instructie kan de GPT soms in het Engels antwoorden, zeker als je Engelstalige bronbestanden gebruikt.
Gebruik vragen die je in de praktijk krijgt. Dit toont snel waar je GPT goed werkt en waar de instructies bijgestuurd moeten worden. Bewaar een lijst met testvragen.
Don'ts
Een GPT die verouderde prijzen geeft is erger dan geen GPT. Zorg voor een vast proces: zodra de prijslijst verandert, upload je de nieuwe versie.
"Wees behulpzaam" is te vaag. "Beantwoord klantvragen over onze producten, gebruik de prijslijst en verwijs naar sales@bedrijf.be voor maatwerk" is concreet en effectief.
Geavanceerde tips
Als de basis staat, kun je je Custom GPT nog slimmer maken met deze technieken.
Gebruik conversation starters
Zowel ChatGPT als Gemini laten je voorbeeldvragen instellen die gebruikers direct kunnen aanklikken. Zet hier de meest voorkomende vragen: "Wat kost een oplage van 1000 flyers?", "Welk papier raad je aan voor een brochure?" of "Wat zijn de aanleverspecificaties?" Dit verlaagt de drempel voor collega's die minder vertrouwd zijn met AI.
Structureer je kennisbestanden
Gebruik duidelijke koppen, tabellen en secties in je documenten. Hoe beter je bestanden gestructureerd zijn, hoe nauwkeuriger de GPT informatie kan terugvinden. Een Excel met kolommen "Product | Formaat | Papier | Oplage | Prijs" werkt veel beter dan een ongestructureerde tekstfile.
Geef voorbeeldantwoorden mee
Voeg in je instructies een of twee voorbeelden toe van hoe een ideaal antwoord eruitziet. De GPT leert hieruit welke stijl, structuur en mate van detail je verwacht. Dit heet "few-shot prompting" en verbetert de kwaliteit van antwoorden aanzienlijk.
Beperk het werkgebied
Geef duidelijk aan wat de GPT wel en niet moet doen. "Beantwoord alleen vragen over drukwerk en grafische producten. Bij vragen over andere onderwerpen zeg je: 'Daar kan ik je helaas niet mee helpen. Neem contact op met ons team.'" Dit voorkomt dat de GPT onzin vertelt over onderwerpen waar hij geen kennis over heeft.
Pro tip: Maak meerdere Custom GPTs voor verschillende doeleinden. Een voor offertes, een voor aanlevering, een voor intern gebruik. Gespecialiseerde GPTs presteren beter dan een alleskunner.
ChatGPT vs Gemini
Beide platformen bieden de mogelijkheid om een gepersonaliseerde AI-assistent te maken. Hier zijn de belangrijkste verschillen.
| Kenmerk | ChatGPT (Custom GPT) | Google Gemini (Gem) |
|---|---|---|
| Prijs | ChatGPT Plus vereist ($20/maand) | Gratis beschikbaar |
| Kennisbronnen | Upload bestanden (PDF, Excel, tekst) | Google Drive-integratie |
| Delen | Via link, GPT Store, of team | Via link naar teamleden |
| Context | Tot 128K tokens per gesprek | Tot 1M tokens (lang context) |
| Ecosysteem | Plugins, Actions, API-koppeling | Google Workspace-integratie |
| Sterkte | Uitgebreide configuratie, grote community | Gratis, lange context, Drive-koppeling |
Wanneer kies je ChatGPT?
Als je al een ChatGPT Plus-abonnement hebt, complexe instructies wil geven, bestanden wil uploaden die niet in Google Drive staan, of je GPT publiek wil delen via de GPT Store. ChatGPT biedt ook meer geavanceerde opties zoals Actions (API-koppelingen) en plugin-integraties.
Wanneer kies je Gemini?
Als je team al werkt met Google Workspace (Gmail, Drive, Docs), als je geen extra abonnement wil betalen, of als je zeer lange documenten wil meegeven. Gemini's lange context-venster (tot 1 miljoen tokens) maakt het ideaal voor het verwerken van uitgebreide catalogi of technische handleidingen.
Ons advies: Probeer beide. Maak dezelfde assistent in ChatGPT en in Gemini, stel dezelfde vragen, en vergelijk de antwoorden. Zo ontdek je snel welk platform het beste werkt voor jouw specifieke situatie.
Meer lezen en bronnen
Handige bronnen om verder te leren en te experimenteren met Custom GPTs en Gems.
Officiele documentatie van OpenAI over het maken en configureren van Custom GPTs. Inclusief best practices en voorbeelden.
Google's handleiding voor het maken van Gems. Stap-voor-stap uitleg met integratie in Google Workspace.
Ontdek duizenden Custom GPTs die anderen hebben gemaakt. Inspiratie voor je eigen project en direct te gebruiken.
Uitgebreide gids over het schrijven van effectieve instructies voor AI-assistenten. Essentieel voor goede resultaten.
Meer gidsen, masterclasses en praktische AI-toepassingen voor de grafische sector.
Je hoeft geen developer te zijn
om een AI-assistent te bouwen.Je hebt je bedrijfskennis nodig,
goede instructies,
en tien minuten tijd.
